ജലബോംബുകൾക്കു മീതെയാണോ നമ്മുടെ ഉറക്കം? ഇനിയെങ്കിലും ഉണരണ്ടേ നാം?

ഓരോ മഴക്കാലം എത്തുമ്പോഴും മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ ഒരു പുതിയ ആശങ്ക കൂടി പിറക്കുകയാണ്. മഴ പെയ്യുമോ എന്നതല്ല, എത്രത്തോളം പെയ്യും, എവിടെയൊക്കെ വെള്ളം കയറും, റോഡ് അടയുമോ, മണ്ണിടിച്ചിലുണ്ടാകുമോ, വീട് സുരക്ഷിതമായിരിക്കുമോ എന്നതാണ് ഇന്നത്തെ പേടി.

മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ റോഡുകൾ പുഴകളാകുന്നു. താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ വീടുകളിൽ വെള്ളം കയറുന്നു. മലയോരങ്ങളിൽ മണ്ണിടിച്ചിലും ഉരുൾപൊട്ടലും ഭീഷണിയാകുന്നു. അതേസമയം, മഴയില്ലാത്ത കാലത്ത് ഒരു കുടം കുടിവെള്ളത്തിനായി നാം നെട്ടോട്ടമോടുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇവിടെ നാം ചോദിക്കേണ്ട പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്: കേരളത്തിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് മഴവെള്ളം ഇത്ര വേഗത്തിൽ ഒരു മഹാദുരന്തമായി മാറുന്നത്?

മഴ മാത്രമല്ല ഇതിന് കാരണം. മഴയുടെ തീവ്രത, ഭൂവിനിയോഗത്തിലെ അശാസ്ത്രീയ മാറ്റങ്ങൾ, പുഴകളുടെയും തോടുകളുടെയും സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുന്നത്, അനിയന്ത്രിതമായ നഗരവൽക്കരണം, മണ്ണിന്റെ ഘടന, മലയോരങ്ങളിലെ മനുഷ്യ ഇടപെടലുകൾ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം തുടങ്ങി നിരവധി ഘടകങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോഴാണ് കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ വലിയ ദുരന്തമായി വെള്ളപ്പൊക്കം മാറുന്നത്.

എന്തുകൊണ്ട് കേരളത്തിൽ പെട്ടെന്ന് വെള്ളം കയറുന്നു?

കേരളത്തിൽ പെട്ടെന്ന് വെള്ളം കയറുന്നതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്ന് മഴവെള്ളത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുന്നതാണ്.ഒരു പ്രദേശത്ത് കനത്ത മഴ പെയ്യുമ്പോൾ വെള്ളത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മണ്ണിലേക്ക് ഇറങ്ങുകയും, മറുഭാഗം തോടുകളിലൂടെയും പുഴകളിലൂടെയും കടലിലേക്ക് ഒഴുകുകയും വേണം. എന്നാൽ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ ഈ സ്വാഭാവിക സംവിധാനത്തെ പല സ്ഥലങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായും താളം തെറ്റിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പുഴയോരങ്ങളിലെ കൈയേറ്റങ്ങൾ, തോടുകൾ നികത്തിയുള്ള നിർമ്മാണങ്ങൾ, മാലിന്യം നിറഞ്ഞ ഓടകൾ, വെള്ളക്കെട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ അനിയന്ത്രിത കെട്ടിട നിർമ്മാണം എന്നിവ വെള്ളത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പാതയെ ചുരുക്കുന്നു. വെള്ളത്തിന് ഒഴുകാൻ വഴിയില്ലാത്തിടത്ത് വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാകുന്നത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമാണ്.

കോൺക്രീറ്റ് കാടുകൾ: മണ്ണിന് വെള്ളം കുടിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല

നഗരവൽക്കരണം വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ വേഗം കൂട്ടുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമാണ്.

പണ്ടൊക്കെ വീടുകളുടെ ചുറ്റുമുള്ള വലിയൊരു ഭാഗം മണ്ണായിരുന്നു. മഴവെള്ളത്തിന്റെ നല്ലൊരു ശതമാനം അവിടെത്തന്നെ മണ്ണിലേക്ക് ഇറങ്ങുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് മുറ്റങ്ങളും പാർക്കിങ് ഏരിയകളും നടപ്പാതകളും റോഡുകളുമെല്ലാം ടൈലും കോൺക്രീറ്റും ഉപയോഗിച്ച് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഇതോടെ വെള്ളത്തിന് മണ്ണിലേക്ക് ഇറങ്ങാനുള്ള അവസരം ഇല്ലാതാകുന്നു. പകരം അത് ഉപരിതലത്തിലൂടെ അതിവേഗം താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കുത്തിയൊലിച്ചെത്തുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, വെള്ളം ഒഴുക്കിക്കളയാൻ വലിയ ഡ്രെയിനേജുകൾ മാത്രം ഉണ്ടാക്കിയതുകൊണ്ട് പരിഹാരമാകില്ല; വെള്ളം മണ്ണിലേക്ക് ഊർന്നിറങ്ങാനുള്ള ഇടങ്ങളും നഗരങ്ങൾക്ക് വേണം.

ഇതിനാലാണ് ലോകത്തിലെ വൻനഗരങ്ങളിൽ സ്പോഞ്ച് സിറ്റി എന്ന ആശയത്തിന് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. മഴവെള്ളം മുഴുവൻ ഉടൻ പുറത്തേക്ക് ഒഴുക്കുന്നതിനുപകരം, മഴവെള്ളക്കുഴികൾ, പെർമിയബിൾ പേവ്മെന്റുകൾ, മഴത്തോട്ടങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, പച്ചപ്പുള്ള തുറസ്സായ ഇടങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വഴി വെള്ളം താൽക്കാലികമായി സംഭരിക്കുകയും മണ്ണിലേക്ക് ഇറക്കുകയുമാണ് ഈ സമീപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

പുഴയും തോടും വഴിമുട്ടുമ്പോൾ ദുരന്തം തുടങ്ങുന്നു

കേരളത്തിലെ തോടുകളും ചെറുപുഴകളും വലിയൊരു ജലശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലും ഇവ മാലിന്യവും മണ്ണും അനാവശ്യ നിർമ്മാണങ്ങളും കൊണ്ട് ഇടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഒരു വലിയ മഴയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ലിറ്റർ വെള്ളം ഒരേസമയം ഒഴുകിയെത്തുമ്പോൾ ഈ ചെറിയ ജലപാതകൾക്ക് അതിനെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാതെ വരുന്നു.

ഇവിടെ ഒരു കാര്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം: എല്ലാ പുഴകളും ആഴത്തിൽ കുഴിച്ചാൽ വെള്ളപ്പൊക്കം തീരും എന്നത് ശാസ്ത്രീയമായ ലളിതപരിഹാരമല്ല. പുഴയുടെ സ്വാഭാവിക ഘടന, മണൽ-ചെളി അടിഞ്ഞുകൂടൽ, ജൈവവൈവിധ്യം, താഴ്‌വരകളിലെ വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് എന്നിവ കണക്കിലെടുത്തുള്ള നദീതട പരിപാലനമാണ് വേണ്ടത്. പുഴയ്ക്ക് അതിന്റെ സ്വാഭാവിക സ്ഥലം തിരിച്ചുനൽകുക എന്ന ‘Room for the River’ സമീപനവും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

മലയോരങ്ങളിൽ മഴയ്ക്ക് മറ്റൊരു മുഖമുണ്ട്

കേരളത്തിന്റെ മലയോര മേഖലകളിൽ വെള്ളപ്പൊക്കത്തോടൊപ്പം നിലനിൽക്കുന്ന വലിയ അപകടമാണ് ഉരുൾപൊട്ടൽ.

കനത്ത മഴയിൽ മണ്ണിന്റെ സുഷിരങ്ങളിൽ വെള്ളം നിറയുമ്പോൾ മണ്ണിന്റെ സ്ഥിരത കുറയുന്നു. ചരിവ്, മണ്ണിന്റെ స్వഭാവം, പാറയുടെ ഘടന, ഭൂവിനിയോഗം, സസ്യാവരണം തുടങ്ങിയ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യത നിർണയിക്കുന്നത്.

അതിനാൽ എല്ലാ മലയോര പ്രദേശങ്ങളിലും ഒരേ രീതിയിലുള്ള നിർമ്മാണമോ ഭൂവിനിയോഗമോ സുരക്ഷിതമാകണമെന്നില്ല. റോഡ് വെട്ടുന്നതിനും കുന്നിടിക്കുന്നതിനും വീടുകളും റിസോർട്ടുകളും മറ്റ് നിർമ്മാണങ്ങളും നടത്തുന്നതിനും മുമ്പ് പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂശാസ്ത്രവും ചരിവും ജലപ്രവാഹവും ദുരന്തസാധ്യതയും കണക്കിലെടുക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.

‘മേഘവിസ്ഫോടനം’ എന്ന് പറയുന്നത് എല്ലാത്തിനും ഉത്തരമല്ല

കനത്ത മഴയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ ‘മേഘവിസ്ഫോടനം’ എന്ന പദം നാം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ വളരെ ചുരുങ്ങിയ സമയത്ത് അത്യന്തം ശക്തമായ മഴ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ സംഭവങ്ങളെയും സാങ്കേതികമായി Cloudburst എന്ന് വിളിക്കാനാവില്ല.

കേരളത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന പല അതിശക്തമായ മഴയ്ക്കും പിന്നിൽ വിവിധ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സംവിധാനങ്ങളാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ വലിയ അളവിൽ മഴ ലഭിക്കുന്ന അതിതീവ്ര മഴസംഭവങ്ങൾ പ്രളയസാധ്യത ഗണ്യമായി വർധിപ്പിക്കുന്നു. പഴയ മഴയുടെ കണക്കുകൾ മാത്രം നോക്കി നാളത്തെ അപകടം വിലയിരുത്തുന്ന രീതിയിൽ നിന്ന് നമ്മൾ അടിയന്തരമായി മാറേണ്ടതുണ്ട്.

പ്രളയഭീഷണി എവിടെയാണ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്?

ഇവിടെ ‘ജലബോംബ്’ എന്നത് അപകടസാധ്യതകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു രൂപകമാണ്. അണക്കെട്ടുകൾ, അപകടനിലയിലായ ജലാശയങ്ങൾ, നദീതടങ്ങൾ, താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങൾ, ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതയുള്ള മലഞ്ചെരുവുകൾ എന്നിവയുടെ സാന്നിധ്യമാണ് ഇതിനു പിന്നിൽ.

ഒരു അണക്കെട്ടിന്റെ സുരക്ഷ അതിന്റെ പ്രായംകൊണ്ടു മാത്രം തീരുമാനിക്കാനാവില്ല. ഘടനാപരമായ പരിശോധന, കൃത്യമായ പരിപാലനം, ജലനിരപ്പ് നിയന്ത്രണം, അടിയന്തര പ്രവർത്തനപദ്ധതി, മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം എന്നിവയാണ് പ്രധാനം. അതുപോലെ തന്നെ, നദീതടങ്ങളിലും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നവർക്ക് സ്വന്തം പ്രദേശത്തിന്റെ വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ധാരണ ഉണ്ടാകണം. ദുരന്തം വന്നശേഷം രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തുന്നതിനെക്കാൾ ദുരന്തം വരുന്നതിന് മുമ്പ് അപകടസാധ്യത തിരിച്ചറിയുകയാണ് ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ പ്രതിരോധം.

പഴിചാരലുകൾക്കപ്പുറം; ഇനി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്?

പ്രളയം വന്നാൽ ആരാണ് ഉത്തരവാദി എന്ന തർക്കം സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ അതിനപ്പുറം കേരളം ചോദിക്കേണ്ടത് മറ്റൊരു ചോദ്യമാണ്: അടുത്ത മഴയ്ക്ക് മുമ്പ് നമ്മൾ എന്ത് മാറ്റമാണ് വരുത്താൻ പോകുന്നത്?

1. കൃത്യമായ Risk Mapping വേണം: വെള്ളപ്പൊക്കം, ഉരുൾപൊട്ടൽ, മണ്ണിടിച്ചിൽ, തീരദേശ വെള്ളക്കയറ്റം തുടങ്ങിയ അപകടസാധ്യതകൾ ഓരോ പ്രദേശത്തും പ്രത്യേകം മാപ്പ് ചെയ്യണം. ‘എന്റെ വീട് ഏത് അപകടമേഖലയിലാണ്?’ എന്ന് ഓരോ കുടുംബത്തിനും എളുപ്പത്തിൽ പരിശോധിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനം ഉണ്ടാകണം.

2. തോടുകളും ഓടകളും സ്ഥിരമായി പരിപാലിക്കണം: മഴക്കാലം എത്തുമ്പോൾ മാത്രം ഓട വൃത്തിയാക്കുന്ന രീതിക്ക് മാറ്റം വേണം. തോടുകളുടെ വീതി കുറയുന്നുണ്ടോ, മാലിന്യം അടിഞ്ഞുകൂടുന്നുണ്ടോ എന്ന് നിരന്തരം നിരീക്ഷിക്കണം.

3. നഗരങ്ങൾക്ക് 'സ്പോഞ്ച്' സ്വഭാവം നൽകണം: മഴവെള്ളസംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ, റെയിൻ ഗാർഡനുകൾ, പെർമിയബിൾ ടൈലുകൾ, നഗരകുളങ്ങൾ എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണം. ശരിയായി കൈകാര്യം ചെയ്താൽ ഇന്നത്തെ മഴവെള്ളം അടുത്ത വേനലിലെ ജലക്ഷാമത്തിനുള്ള പരിഹാരമായി മാറും.

4. മലയോര നിർമ്മാണങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രീയ നിയന്ത്രണം: ചരിവ്, മണ്ണിന്റെ സ്വഭാവം, ജലപ്രവാഹം എന്നിവ കൃത്യമായി വിലയിരുത്തിയ ശേഷം മാത്രം മലയോരങ്ങളിൽ നിർമ്മാണാനുമതി നൽകുക.

5. മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഗൗരവമായി എടുക്കുക: പ്രാദേശിക മുന്നറിയിപ്പുകളും മഴയുടെ തീവ്രതയും ജനങ്ങളിലേക്ക് വേഗത്തിൽ എത്തിക്കണം. ഓരോ കുടുംബത്തിനും അടിയന്തരമായി മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കപ്പെടേണ്ട സ്ഥലം, അവശ്യ രേഖകൾ, മരുന്നുകൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കാൻ സ്വന്തമായി ഒരു ‘മുൻകരുതൽ പ്ലാൻ’ ഉണ്ടായിരിക്കണം.

സാധാരണക്കാരനും ചെയ്യാൻ ഏറെയുണ്ട്

ദുരന്തനിവാരണത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്വവും സർക്കാരിന്റേത് മാത്രമല്ല. വീടിന്റെ പരിസരത്തെ മഴവെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുക, ഓടകളിൽ മാലിന്യം തള്ളാതിരിക്കുക, സാധ്യമെങ്കിൽ മഴവെള്ള സംഭരണി ഒരുക്കുക, അപകടനിലയിലുള്ള മരങ്ങളും ചരിവുകളും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ അധികൃതരെ അറിയിക്കുക എന്നിവ ഓരോ പൗരന്റെയും ചുമതലയാണ്.

ഇനിയൊരു കണ്ണീർക്കടൽ ആവാതിരിക്കാൻ...

പ്രളയം വന്നാൽ കേരളം ഒന്നാകും. രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന് ഇറങ്ങുന്ന മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും, ഭക്ഷണം എത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും, ദുരിതാശ്വാസ ക്യാമ്പുകളിൽ സേവനം ചെയ്യുന്ന സാധാരണക്കാരും നമ്മുടെ വലിയ മനസ്സിന്റെ തെളിവാണ്.പക്ഷേ, ദുരന്തം മാറിയശേഷം പഴയ ജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ അതിന്റെ കാരണങ്ങളും പാഠങ്ങളും നാം മറന്നുപോകരുത്. ഓരോ വർഷവും ഒരേ ദുരന്തം ആവർത്തിക്കുന്നതും, അതിനുശേഷം മാത്രം ആശ്വാസപ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ഇറങ്ങുന്നതും ശാശ്വത പരിഹാരമല്ല.

പ്രളയം പൂർണ്ണമായി തടയാനാകില്ല എന്നത് സത്യമാണ്; എന്നാൽ അത് ഒരു വലിയ ദുരന്തമായി മാറുന്നത് തടയാൻ നമുക്ക് കഴിയും. പുഴയ്ക്ക് വഴികൊടുക്കാം, മണ്ണിന് വെള്ളം കുടിക്കാൻ ഇടം നൽകാം, മലയോരങ്ങളെ പരിധിക്കപ്പുറം ചൂഷണം ചെയ്യാതിരിക്കാം.കാരണം, മഴ പെയ്യുന്നത് തടയാൻ നമുക്കാവില്ല. എന്നാൽ ആ വെള്ളം എങ്ങനെ ഒഴുകണം, എവിടെ നിൽക്കണം എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നതിൽ മനുഷ്യന് വലിയ പങ്കുണ്ട്.

ഇനി ഓരോ മഴയെയും ഭയത്തോടെ കാത്തിരിക്കേണ്ട അവസ്ഥയല്ല കേരളത്തിന് വേണ്ടത്. പ്രകൃതിയോട് പോരാടുന്ന കേരളമല്ല, പ്രകൃതിയുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി അതിനോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്ന കേരളമാണ് ഉണ്ടാകേണ്ടത്. ഇന്ന് നമ്മൾ എടുക്കുന്ന ഒരു ശരിയായ തീരുമാനം നാളെ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ കണ്ണീർ തടഞ്ഞേക്കാം. അതുകൊണ്ട് അടുത്ത പ്രളയം വരുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കാതെ, നാം ഉണർന്നേ മതിയാകൂ....