ബിഹാറിൽ തകർന്നത് ബി.ജെ.പിയുടെ കോൺഫിഡൻസ് കൂടിയാണ്: ഒരു ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന് നൽകുന്ന വലിയ സന്ദേശം

ബിഹാറിലെ ബങ്കിപൂർ നിയമസഭാ ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു മണ്ഡലത്തിലെ വിജയ-പരാജയത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ദീർഘകാലമായി തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങൾ മെനഞ്ഞ ഒരാൾ ആദ്യമായി സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയെ നേരിട്ട് പരീക്ഷിച്ചപ്പോൾ ലഭിച്ച വിജയത്തിന്റെ കഥ കൂടിയാണ്. വർഷങ്ങളായി ബി.ജെ.പിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ട മണ്ഡലത്തിൽ ജൻ സുരാജ് പാർട്ടി സ്ഥാപകൻ പ്രശാന്ത് കിഷോർ നേടിയ വിജയം ബിഹാറിലെ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ദേശീയ തലത്തിലെ പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളെയും സ്വാധീനിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന ബി.ജെ.പി നേതാവ് നിതിൻ നബീൻ ദേശീയ അധ്യക്ഷ പദവി ചുമതല ഏറ്റതിനെത്തുടർന്ന് രാജി വെച്ചതിനാലാണ് ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നത്. ശക്തമായ സംഘടനാ സംവിധാനവും വർഷങ്ങളായുള്ള വോട്ടുബാങ്കും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ബങ്കിപൂരിൽ ബിജെപിക്ക് തിരിച്ചടി നേരിട്ടത് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരെ അമ്പരപ്പിച്ച സംഭവമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. സർവ സന്നാഹവും കേന്ദ്ര ഭരണവും ഒരിക്കലും തോൽക്കില്ലെന്ന കോൺഫിഡൻസുമായി ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഗോദയിലിറങ്ങിയ ബിജെപി ഇങ്ങനെ ഒരു പരാജയം പ്രതീക്ഷിച്ചിട്ടു കൂടിയുണ്ടാകില്ല.

തന്ത്രജ്ഞനിൽ നിന്ന് നേതാവിലേക്കുള്ള ദുഷ്കരമായ യാത്ര

ഇന്ത്യൻ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രശാന്ത് കിഷോർ എന്ന പേര് പുതിയതല്ല. നരേന്ദ്ര മോദി, നിതീഷ് കുമാർ, മമതാ ബാനർജി, അരവിന്ദ് കെജ്രിവാൾ, എം.കെ. സ്റ്റാലിൻ തുടങ്ങി പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമായ രാഷ്ട്രീയ ആശയധാരകളിലുള്ള നിരവധി നേതാക്കളുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം തന്ത്രങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിജയകരമായ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്യാമ്പയിനുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത വ്യക്തിയെന്ന അംഗീകാരം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവർക്കായി തന്ത്രം മെനയുന്നതും സ്വന്തം പാർട്ടി കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന് ബിഹാറിലെ രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണം തുടക്കത്തിൽ തന്നെ തെളിയിച്ചു.

ആദ്യ പരീക്ഷണം പാളി : കനത്ത തിരിച്ചടിയിൽ നിന്ന് വിജയ വഴിയിലേക്കുള്ള ദൂരം

2025-ലെ ബിഹാർ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജൻ സുരാജ് പാർട്ടി നൂറുകണക്കിന് സ്ഥാനാർഥികളെ മത്സരിപ്പിച്ചെങ്കിലും സംസ്ഥാനവ്യാപകമായി ലഭിച്ച വോട്ടുശതമാനം വളരെ കുറവായിരുന്നു. ഭൂരിഭാഗം മണ്ഡലങ്ങളിലും സ്ഥാനാർഥികൾക്ക് കെട്ടിവെച്ച തുക പോലും തിരിച്ചുകിട്ടിയില്ല.അതോടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയിപ്പിക്കുന്ന മാനേജർ എന്ന പ്രതിച്ഛായ രാഷ്ട്രീയ നേതാവാകാൻ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്ന യാഥാർഥ്യം പ്രശാന്ത് കിഷോറിന് വ്യക്തമായി.

പദയാത്രയിൽ നിന്ന് സംഘടനയിലേക്ക്

പാർട്ടി രൂപവത്കരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ബിഹാറിലുടനീളം അദ്ദേഹം നടത്തിയ ദീർഘകാല പദയാത്രയാണ് ജൻ സുരാജിന്റെ അടിത്തറ. ഗ്രാമങ്ങളിലും നഗരങ്ങളിലും വിവിധ ജാതി-മത വിഭാഗങ്ങളിലുള്ള ആളുകളുമായി നേരിട്ട് സംവദിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, തൊഴിൽ, അഴിമതി, ഭരണക്ഷമത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉയർത്തിക്കാട്ടി.

എന്നാൽ ജനപിന്തുണ മാത്രം വിജയത്തിന് മതിയായില്ല. ശക്തമായ ബൂത്ത് തല സംഘടനയും ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരും ഇല്ലാത്തത് ആദ്യ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വലിയ പോരായ്മയായി.

തോൽവിക്ക് പിന്നാലെ മാറിയ പ്രവർത്തനരീതി

തിരിച്ചടിക്ക് ശേഷം പ്രശാന്ത് കിഷോർ സ്വീകരിച്ച സമീപനമാണ് ബങ്കിപൂർ വിജയത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണം എന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ശമ്പളത്തിന് ജോലി ചെയ്യുന്ന പ്രൊഫഷണലുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന മാതൃകയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ക്രമേണ മാറി. പ്രാദേശിക പ്രവർത്തകരെ വളർത്തുന്നതിലും ബൂത്ത് തല സംഘാടനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ സജീവ പ്രവർത്തകരെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളും പാർട്ടി വ്യാപകമായി ഒരുക്കി.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിൽ നേതാവ് എന്ന അകലം പാലിക്കുന്നതിനുപകരം നേരിട്ട് ജനങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്ന ശൈലിയും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു. പ്രവർത്തകരോടൊപ്പം മണിക്കൂറുകളോളം സ്ഥലത്തുണ്ടാകുകയും സംഘാടനപരമായ പ്രശ്നങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഇടപെടുകയും ചെയ്തതും പാർട്ടിയുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർധിപ്പിച്ചു.

ബിജെപിക്ക് മുന്നറിയിപ്പായ ബങ്കിപൂർ

ബങ്കിപൂർ ഫലം ബിജെപിക്ക് ഒരു രാഷ്ട്രീയ മുന്നറിയിപ്പായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി ദേശീയ സുരക്ഷ, ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയം, ക്ഷേത്ര രാഷ്ട്രീയം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളാണ് പാർട്ടി കൂടുതൽ മുന്നോട്ടുവെച്ചത്.

എന്നാൽ നഗര യുവാക്കൾക്കിടയിൽ തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകൾ, വിലക്കയറ്റം, ഭരണത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നേടുന്നുവെന്ന സൂചനയാണ് ഈ ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പ് നൽകുന്നത്.

പ്രത്യേകിച്ച് ഡിജിറ്റൽ തലമുറയായ യുവ വോട്ടർമാരെ ആകർഷിക്കാൻ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്ന ചർച്ച ദേശീയ തലത്തിൽ ശക്തമായിട്ടുണ്ട്.

വിജയത്തിന് പിന്നിലെ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശം

ഈ വിജയം ജൻ സുരാജിനെ ബിഹാറിലെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയാക്കി എന്ന് പറയാൻ ഇനിയും സമയമായിട്ടില്ല. ഒരു ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഫലം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാവി പ്രവചിക്കുന്നതും ശരിയാകില്ല.എന്നാൽ ചില കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്. ശക്തമായ സംഘടനയില്ലാതെ വ്യക്തിപ്രഭാവം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ദീർഘകാല വിജയം നേടാനാവില്ല.തോൽവിക്ക് ശേഷം സംഘടനാപരമായ തിരുത്തലുകൾ നടത്തിയാൽ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തിരിച്ചുവരവ് സാധ്യമാണ്. യുവജനങ്ങളുടെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതീക്ഷകൾ തിരിച്ചറിയുന്ന പാർട്ടികൾക്ക് ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ സാധ്യതകളുണ്ട്. ബൂത്ത് തല പ്രവർത്തനവും പ്രാദേശിക നേതൃനിരയും ഇന്നും ഇന്ത്യൻ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.

ഇനിയുള്ള വെല്ലുവിളി

പ്രശാന്ത് കിഷോറിന്റെ മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം ഇനി ഒരു ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയമല്ല; അത് സംസ്ഥാനവ്യാപകമായ രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയാക്കി മാറ്റാനാകുമോ എന്നതാണ്.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രജ്ഞനെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് ഇന്ത്യ നേരത്തെ കണ്ടുകഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനം വളർത്താൻ ആശയപരമായ വ്യക്തത, സ്ഥിരതയുള്ള സംഘടന, ശക്തമായ രണ്ടാംനിര നേതൃത്വം, ജനങ്ങളുമായി തുടർച്ചയായ ബന്ധം എന്നിവ അനിവാര്യമാണ്.

ബങ്കിപൂരിലെ വിജയം അതിന്റെ തുടക്കമായിരിക്കാം. പക്ഷേ ബിഹാറിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം മാറ്റണമെങ്കിൽ ഇനിയും നിരവധി കടമ്പകൾ കടക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നതാണ് ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സന്ദേശം.