കോൺഗ്രസിന്റെ കുതിപ്പും പതനവും തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാധ്യതകളും

സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക ചരിത്രം ഇന്ത്യൻ നാഷനൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തിൽനിന്ന് വേർതിരിച്ച് എഴുതുക എളുപ്പമല്ല. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം രാഷ്ട്രനിർമാണത്തിന്റെ ആദ്യ മാതൃക രൂപപ്പെടുത്തിയത് കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാരുകളായിരുന്നു. ജവാഹർലാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ ആസൂത്രിത വികസനത്തിൽ തുടങ്ങി ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ ബാങ്ക് ദേശസാൽക്കരണവും ഹരിതവിപ്ലവവും, രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റവും, പി.വി. നരസിംഹറാവുവിന്റെയും മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെയും സാമ്പത്തിക പരിഷ്‌കാരങ്ങളും, പിന്നീട് യു.പി.എ. സർക്കാരുകളുടെ ക്ഷേമനിയമങ്ങളും -ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം രൂപപ്പെട്ടത്.

എന്നാൽ ഒരുകാലത്ത് രാജ്യത്തെമ്പാടും രാഷ്ട്രീയമായി ആധിപത്യം പുലർത്തിയ കോൺഗ്രസ് 2014ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വെറും 44 സീറ്റിലേക്ക് ചുരുങ്ങി. 2019ൽ 52 സീറ്റായും 2024ൽ 99 സീറ്റായും തിരിച്ചെത്തിയെങ്കിലും കേന്ദ്രഭരണം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ ഇതുവരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

അതിനാൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തെ നേട്ടങ്ങളുടെയും പരാജയങ്ങളുടെയും ഒരു നീണ്ട പട്ടികയായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. ഇന്ത്യയുടെ വികസനമാതൃക എങ്ങനെ മാറി, ആ മാറ്റങ്ങൾക്കൊപ്പം കോൺഗ്രസിന്റെ രാഷ്ട്രീയം എങ്ങനെ മാറി, ഒടുവിൽ എന്തുകൊണ്ട് പാർട്ടി അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായി, ഇനി തിരിച്ചുവരാനുള്ള സാധ്യത എത്രത്തോളം-ഇവയാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്.

നെഹ്‌റു: ദരിദ്ര രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് ആധുനിക രാഷ്ട്രത്തിലേക്ക്

1947ൽ ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുമ്പോൾ രാജ്യം കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും കുറഞ്ഞ വ്യവസായവൽക്കരണവും കുറഞ്ഞ സാക്ഷരതയും വിഭജനത്തിന്റെ മുറിവുകളും നേരിടുകയായിരുന്നു.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ജവാഹർലാൽ നെഹ്‌റു മുന്നോട്ടുവച്ച വികസനമാതൃകയുടെ പ്രധാന സവിശേഷത ആസൂത്രിത വികസനവും പൊതുമേഖലയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന മിശ്രസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും ആയിരുന്നു.വ്യവസായവൽക്കരണത്തിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ഭിലായ്, റൂർക്കല, ദുർഗാപൂർ തുടങ്ങിയ സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകൾ, വൻകിട അണക്കെട്ടുകൾ, വൈദ്യുതി പദ്ധതികൾ, ഭാരവ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാന പദ്ധതികളായി.

ഭക്രാ-നംഗൽ പോലുള്ള അണക്കെട്ടുകൾ ജലസേചനത്തിനും വൈദ്യുതോൽപാദനത്തിനും വ്യവസായവികസനത്തിനും വലിയ സംഭാവന നൽകി. വൻകിട അണക്കെട്ടുകളെ നെഹ്‌റു ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ നിർമ്മാണത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളായി കണ്ടു.

വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ശാസ്ത്രത്തിനും അടിത്തറ

നെഹ്‌റുവിന്റെ ഏറ്റവും ദീർഘകാല സ്വാധീനമുള്ള സംഭാവനകളിലൊന്ന് ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വളർച്ചയായിരുന്നു.

ഐ.ഐ.ടി., എയിംസ് തുടങ്ങിയ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ-ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ ശേഷി വളർത്താൻ സഹായിച്ചു. 1948ൽ ആണവോർജ കമ്മീഷൻ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. 1962ൽ ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സമിതി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതും പിന്നീട് 1969ൽ ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന രൂപംകൊണ്ടതും ഈ ശാസ്ത്രാധിഷ്ഠിത വികസന സമീപനത്തിന്റെ തുടർച്ചയായിരുന്നു.

ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ, ആണവ, സാങ്കേതിക മേഖലകളിലെ നേട്ടങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ഈ ആദ്യകാല സ്ഥാപനനിർമാണത്തിന്റെ സ്വാധീനം കാണാം.എന്നാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ സാമ്പത്തിക മാതൃകയ്ക്ക് പരിമിതികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.അമിതമായ സർക്കാർ നിയന്ത്രണം, വ്യവസായ അനുമതികളിലെ സങ്കീർണത, ഇറക്കുമതി നിയന്ത്രണങ്ങൾ, സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ എന്നിവ പിന്നീട് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ വേഗതയെ ബാധിച്ചുവെന്ന വിമർശനം ശക്തമായി.

അതിനാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ കാലത്തെ പൂർണ വിജയമോ പൂർണ പരാജയമോ ആയി കാണുന്നത് ശരിയല്ല.സാമ്പത്തിക സമൃദ്ധി ഉടൻ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, പിന്നീട് ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ച സാധ്യമാക്കിയ വ്യവസായ, വിദ്യാഭ്യാസ, ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അടിത്തറ പാകിയ കാലമായിരുന്നു അത്.

ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി: ബാങ്കുകൾ, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ, ശക്തമായ കേന്ദ്രഭരണം

ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ കാലത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ സമീപനത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായി.

1969ൽ പ്രധാന വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ ദേശസാൽക്കരിച്ചത് ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമായി. രാജകുടുംബങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന പ്രത്യേക ആനുകൂല്യങ്ങളും പിന്നീട് ഇല്ലാതാക്കി.

ഹരിതവിപ്ലവം

ഇന്ത്യയുടെ ഭക്ഷ്യധാന്യ ഉൽപാദനത്തിൽ വലിയ മാറ്റം സൃഷ്ടിച്ച ഹരിതവിപ്ലവം ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ ഭരണകാലത്ത് ശക്തമായി വ്യാപിച്ചു.

ഉയർന്ന വിളവുതരുന്ന വിത്തുകൾ, ജലസേചനം, രാസവളങ്ങൾ, കാർഷിക ഗവേഷണം, കർഷകരുടെ പങ്കാളിത്തം, സർക്കാർ നയങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് ഈ മാറ്റം സാധ്യമായത്. എം.എസ്. സ്വാമിനാഥൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ സംഭാവനയും നിർണായകമായിരുന്നു.ഇതിലൂടെ ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങൾക്കായി വിദേശസഹായത്തെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഇന്ത്യ പിന്നീട് ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയിൽ വലിയ മുന്നേറ്റം കൈവരിച്ചു.

അടിയന്തരാവസ്ഥയുടെ കറുത്ത അധ്യായം

ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പൈതൃകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിമർശനവിഷയം 1975 മുതൽ 1977 വരെ നീണ്ട അടിയന്തരാവസ്ഥയാണ്.പത്രസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള നിയന്ത്രണം, രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളുടെ അറസ്റ്റുകൾ, പൗരസ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം എന്നിവ ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ ചരിത്രത്തിലെ ഗുരുതരമായ അധ്യായമായി മാറി.

അതിനാൽ ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ ഭരണത്തെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും ബാങ്കിംഗ് വ്യാപനവും പോലുള്ള നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം ജനാധിപത്യ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾക്കുണ്ടായ തിരിച്ചടിയും കാണേണ്ടതുണ്ട്.

രാജീവ് ഗാന്ധി: കമ്പ്യൂട്ടറും ടെലികോം വിപ്ലവവും

1984ൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ രാജീവ് ഗാന്ധി ഇന്ത്യയെ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിച്ചു.

കമ്പ്യൂട്ടർ സാങ്കേതികവിദ്യ, ടെലികോം മേഖല, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയിൽ പുതിയ സമീപനം സ്വീകരിച്ചു. സാം പിത്രോദയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ടെലികോം രംഗത്ത് നടന്ന മാറ്റങ്ങളും സി-ഡോട്ട് പോലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വളർച്ചയും പിന്നീട് ഇന്ത്യയുടെ ടെലികോം-സാങ്കേതിക വിപ്ലവത്തിന് അടിത്തറയായി.

പഞ്ചായത്തീരാജിനും രാജീവ് ഗാന്ധി വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകി. ഗ്രാമതല ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരം നൽകുന്നതിനുള്ള ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി കൊണ്ടുവരാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സർക്കാർ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അത് അന്ന് പാസായില്ല.പിന്നീട് പി.വി. നരസിംഹറാവുവിന്റെ സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് 73-ാം, 74-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികളിലൂടെയാണ് ഗ്രാമ-നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാപരമായ പദവി ലഭിച്ചത്.

1991: ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ വഴിത്തിരിവ്

കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക വഴിത്തിരിവാണ് 1991.

വിദേശനാണയ ശേഖരം ഗുരുതരമായി കുറഞ്ഞതും രാജ്യത്തിന്റെ ബാഹ്യപേയ്മെന്റ് സ്ഥിതി പ്രതിസന്ധിയിലായതും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കിടയിലാണ് പി.വി. നരസിംഹറാവു പ്രധാനമന്ത്രിയായത്.

ധനമന്ത്രിയായി മൻമോഹൻ സിങ്ങിനെ അദ്ദേഹം നിയമിച്ചു.ഇവിടെ നിന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക നയത്തിൽ ചരിത്രപരമായ മാറ്റം ആരംഭിച്ചത്.വ്യവസായ മേഖലയിലെ സർക്കാർ അനുമതികൾ കുറയ്ക്കൽ, ഇറക്കുമതി നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ഇളവ്, വിദേശ നിക്ഷേപത്തിന് കൂടുതൽ അവസരം, പൊതുമേഖലയുടെ പങ്ക് പുനഃപരിശോധിക്കൽ, മത്സരാധിഷ്ഠിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് നീക്കം തുടങ്ങിയ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കി.

ഇത് മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ മാത്രം പദ്ധതി ആയിരുന്നില്ല. നരസിംഹറാവുവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വവും മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ സാമ്പത്തിക നയരൂപീകരണവും ചേർന്നാണ് 1991ലെ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കിയത്.ഇന്ത്യ പിന്നീട് ലോകസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുമായി കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു. സേവനമേഖല, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ, സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം, വിദേശ വ്യാപാരം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്ക് വലിയ വളർച്ച ലഭിച്ചു.

മൻമോഹൻ സിങ്: 10 വർഷം

2004 മുതൽ 2014 വരെ മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രണ്ട് യു.പി.എ സർക്കാരുകളാണ് രാജ്യം ഭരിച്ചത്.യു.പി.എ.യുടെ ആദ്യഘട്ടം ഉയർന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ കാലമായിരുന്നു. ആഗോള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഘാതം ഇന്ത്യയ്ക്കും ഉണ്ടായെങ്കിലും സർക്കാർ ഉത്തേജന നടപടികളിലൂടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ചു.

എന്നാൽ യു.പി.എ.യുടെ പത്ത് വർഷവും ഒരേ നിരക്കിലുള്ള വളർച്ചയുടേതായിരുന്നില്ല. ആദ്യഘട്ടത്തിലെ ഉയർന്ന വളർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം ആഗോള സാഹചര്യങ്ങളും ആഭ്യന്തര നിക്ഷേപത്തിലെ ഇടിവും നയപരമായ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും ചേർന്ന് അവസാന വർഷങ്ങളിൽ സാമ്പത്തിക വളർച്ച മന്ദഗതിയിലായി.

അവകാശാധിഷ്ഠിത നിയമങ്ങൾ

യു.പി.എ. സർക്കാരുകളുടെ പ്രധാന പൈതൃകം സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല.2005ലെ വിവരാവകാശ നിയമം ഭരണത്തിലെ സുതാര്യത വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ വലിയ മാറ്റം സൃഷ്ടിച്ചു.

മഹാത്മാഗാന്ധി ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾക്ക് തൊഴിൽ ഉറപ്പിന്റെ പുതിയ മാതൃകയായി.

2009ലെ വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം 6 മുതൽ 14 വയസ്സുവരെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് നിയമപരമായ അവകാശം നൽകി.2013ലെ ദേശീയ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ നിയമം വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്ക് സബ്സിഡി ഭക്ഷ്യധാന്യത്തിന് നിയമപരമായ അവകാശം നൽകി.ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് യു.പി.എ.യുടെ വികസന മാതൃകയിൽ ഒരു പ്രത്യേക സ്വഭാവം സൃഷ്ടിച്ചു:സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്‌ക്കൊപ്പം സാമൂഹിക സുരക്ഷയും നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളും.

ഇന്ത്യ–അമേരിക്ക ആണവകരാർ

മൻമോഹൻ സിങ് സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന വിദേശനയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇന്ത്യ–അമേരിക്ക സിവിൽ ആണവകരാർ.

ഇന്ത്യയുടെ ആണവവ്യാപാരത്തിനും അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങൾക്കും ഇത് പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറന്നു. എന്നാൽ കരാറിനെച്ചൊല്ലി ഇടതുപക്ഷ പാർട്ടികൾ യു.പി.എ സർക്കാരിനുള്ള പിന്തുണ പിൻവലിക്കുകയും സർക്കാർ വിശ്വാസവോട്ട് നേരിടുകയും ചെയ്തു.കരാർ ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വഴിത്തിരിവായി മാറിയെങ്കിലും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതവും വലുതായിരുന്നു.

എന്തുകൊണ്ട് കോൺഗ്രസ് 2014ൽ തകർന്നു?

2014ലെ കോൺഗ്രസിന്റെ പരാജയത്തിന് ഒരൊറ്റ കാരണം കണ്ടെത്താനാവില്ല.അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിലെ മന്ദഗതി, ഭരണപരമായ തീരുമാനങ്ങളിലെ കാലതാമസം, നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനം, സംഘടനയുടെ ദൗർബല്യം, ശക്തമായ ബി.ജെ.പി. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് യന്ത്രം, നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ വ്യക്തികേന്ദ്രിത പ്രചാരണം എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം മാറിയത്.

അഴിമതി ആരോപണങ്ങളുടെ ആഘാതം

2ജി സ്പെക്ട്രം അനുവദിക്കൽ, കൽക്കരി ബ്ലോക്ക് അനുവദിക്കൽ, കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ യു.പി.എ. സർക്കാരിന്റെ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയായി.

2ജി കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി 2012ൽ അനുവദിച്ചിരുന്ന ലൈസൻസുകൾ റദ്ദാക്കി. എന്നാൽ പിന്നീട് നടന്ന ക്രിമിനൽ വിചാരണയിൽ പ്രത്യേക കോടതി 2017ൽ പ്രതികളെ കുറ്റവിമുക്തരാക്കി.

അതിനാൽ 2ജി വിഷയത്തെ നേരിട്ട് “1.76 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ അഴിമതി തെളിയിച്ച കേസ്” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. സി.എ.ജി. കണക്കാക്കിയ സാധ്യതാ നഷ്ടവും ക്രിമിനൽ കുറ്റം തെളിയിക്കുന്ന കോടതി വിധിയും രണ്ടുതരത്തിലുള്ള കാര്യങ്ങളാണ്.

കൽക്കരി അനുവദിക്കൽ വിഷയത്തിൽ സി.എ.ജി.യുടെ റിപ്പോർട്ട് അനുവദന സംവിധാനത്തിലെ സുതാര്യതയും സർക്കാരിന് ലഭിക്കാമായിരുന്ന സാമ്പത്തിക നേട്ടവും സംബന്ധിച്ച് ഗുരുതരമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തി.ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിൽ “ഭരണത്തിൽ അഴിമതിയും സുതാര്യതക്കുറവും വർധിച്ചു” എന്ന ധാരണ ശക്തമാക്കി.

നയപരമായ മന്ദഗതി

യു.പി.എയുടെ രണ്ടാം സർക്കാരിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ വലിയ നിക്ഷേപ പദ്ധതികൾക്ക് അനുമതി ലഭിക്കുന്നതിലെ കാലതാമസം, പരിസ്ഥിതി അനുമതികൾ, കൽക്കരി ലഭ്യത, നികുതി സംബന്ധമായ അനിശ്ചിതത്വം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ വ്യവസായ മേഖലയെ ബാധിച്ചു.ഇതിനെയാണ് അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയിൽ “നയപരമായ മന്ദഗതി” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

സർക്കാർ പൂർണമായി പ്രവർത്തനരഹിതമായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ വേഗത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്ന ഭരണകൂടം എന്ന പ്രതിച്ഛായ നഷ്ടപ്പെട്ടു.ഇത് 2014ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസിനെ ബാധിച്ച പ്രധാന ഘടകമായി.

അണ്ണാ ഹസാരെ സമരം: ജനവികാരത്തിലെ മാറ്റം

2011ലെ അഴിമതിവിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനം നഗര മധ്യവർഗത്തിൽ വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചലനം സൃഷ്ടിച്ചു.

അഴിമതിക്കെതിരായ ജനവികാരം, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളുടെ വളർച്ച, 24 മണിക്കൂർ വാർത്താ ചാനലുകളുടെ സ്വാധീനം എന്നിവ ചേർന്ന് കോൺഗ്രസിനെതിരായ പൊതുഭാവം ശക്തമാക്കി.ഇതോടൊപ്പം തന്നെ നരേന്ദ്ര മോദി വികസനം, ശക്തമായ നേതൃത്വം, അഴിമതിവിരുദ്ധത എന്നിവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പ്രചാരണം ശക്തമാക്കി.

2014: മോദി തരംഗവും കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ വലിയ തകർച്ചയും

2014ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പി. 282 സീറ്റുകൾ നേടി ഒറ്റയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം നേടി.കോൺഗ്രസ് 44 സീറ്റിലേക്കാണ് ചുരുങ്ങിയത്.ഇത് വെറും കോൺഗ്രസ് വിരുദ്ധ വോട്ടിന്റെ ഫലമായിരുന്നില്ല.നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ വ്യക്തിപരമായ ജനപ്രീതി, ബി.ജെ.പിയുടെ ശക്തമായ സംഘടനാ സംവിധാനം, ദേശീയതയും വികസനവും ചേർന്ന പ്രചാരണം, യു.പി.എ. വിരുദ്ധ വികാരം, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ ഉപയോഗം, കോൺഗ്രസിന്റെ സംഘടനാ ദൗർബല്യം എന്നിവ ചേർന്നാണ് 2014ലെ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റം സൃഷ്ടിച്ചത്.

കോൺഗ്രസിന്റെ പരമ്പരാഗത വോട്ടർമാരിൽ ഒരു വിഭാഗം ബി.ജെ.പിയിലേക്കും മറ്റൊരു വിഭാഗം വിവിധ പ്രാദേശിക പാർട്ടികളിലേക്കും മാറി.

2014ന് ശേഷം കോൺഗ്രസ്: പ്രശ്നം തോൽവി മാത്രമല്ല, സംഘടനയും

തുടർച്ചയായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തോൽവികൾക്കൊപ്പം കോൺഗ്രസിന് പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും സംഘടനാ ക്ഷയം നേരിടേണ്ടിവന്നു.

ശക്തമായ പ്രാദേശിക നേതാക്കളുടെ കുറവ്, താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തക ശൃംഖലയുടെ ദൗർബല്യം, യുവാക്കളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ട്, പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രാദേശിക പാർട്ടികളുമായുള്ള മത്സരവും സഖ്യരാഷ്ട്രീയത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങളും പാർട്ടിയെ ബാധിച്ചു.

ബി.ജെ.പിയ്ക്ക് ദേശീയതലത്തിൽ ശക്തമായ സംഘടനാ സംവിധാനവും പ്രവർത്തക ശൃംഖലയും ഉണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ സംഘടന പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പഴയ ശക്തി നിലനിർത്താനായില്ല.

കുടുംബവാഴ്ച എന്ന ബി.ജെ.പി.യുടെ രാഷ്ട്രീയ വിമർശനവും കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തെ ബാധിച്ചു. എന്നാൽ കോൺഗ്രസിന്റെ തകർച്ചയെ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് മാത്രം ചുരുക്കാനാവില്ല.സംഘടനാ ക്ഷയം, സംസ്ഥാനതല നേതൃത്വത്തിന്റെ ദൗർബല്യം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രത്തിലെ പിഴവുകൾ, നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അനിശ്ചിതത്വം എന്നിവയും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാണ്.

2024: കോൺഗ്രസിന്റെ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സൂചന

2024ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കോൺഗ്രസിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചുവരവിന് പുതിയ പ്രതീക്ഷ നൽകി.

2014ൽ 44 സീറ്റും 2019ൽ 52 സീറ്റും നേടിയ കോൺഗ്രസ് 2024ൽ 99 സീറ്റിലെത്തി.

അതേസമയം ബി.ജെ.പിയുടെ സീറ്റുകൾ 2019ലെ 303ൽ നിന്ന് 2024ൽ 240 ആയി കുറഞ്ഞു. ബി.ജെ.പിക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യത്തിന്റെ മറ്റ് കക്ഷികളുടെ പിന്തുണയോടെയാണ് നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചത്.

ഇനി കോൺഗ്രസ് പ്രധാനമന്ത്രിയെ നൽകുമോ?

 സാധ്യത പൂർണമായും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. കോൺഗ്രസിന്റെ മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ അവസരം സ്വന്തം ശക്തി വർധിപ്പിക്കുകയും പ്രതിപക്ഷ സഖ്യങ്ങളെ ഫലപ്രദമായി ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്.രാഹുൽ ഗാന്ധി ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായതും കോൺഗ്രസിന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കൂടുതൽ ദൃശ്യമായ പ്രതിപക്ഷപങ്ക് നൽകുന്നു.പക്ഷേ പ്രധാനമന്ത്രിസ്ഥാനം നേടാൻ കോൺഗ്രസിന് ആദ്യം ലോക്സഭയിലെ സീറ്റുകളുടെ എണ്ണം വൻതോതിൽ വർധിപ്പിക്കേണ്ടിവരും.

തിരിച്ചുവരണമെങ്കിൽ കോൺഗ്രസ് എന്ത് ചെയ്യണം?

ഡൽഹിയിലെ ദേശീയ നേതൃത്വം മാത്രം ശക്തമായാൽ പോരാ.ഓരോ സംസ്ഥാനത്തും ജനപ്രീതിയുള്ളതും ഭരണശേഷിയുള്ളതുമായ നേതാക്കളെ വളർത്തണം.

താഴെത്തട്ടിലെ സംഘടന

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്ന പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് സ്ഥിരമായി ജനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന സംഘടനയായി മാറണം.ഗ്രാമതലത്തിലും നഗരതലത്തിലും യുവാക്കളെയും സ്ത്രീകളെയും പുതിയ തലമുറ പ്രവർത്തകരെയും കൂടുതൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

വ്യക്തമായ സാമ്പത്തിക നയം

കോൺഗ്രസിന്റെ ഭാവി പഴയകാല സോഷ്യലിസത്തിന്റെ ആവർത്തനമാകരുത്. 1991ലെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്‌കാരങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിച്ചുകൊണ്ട് നിക്ഷേപം, വ്യവസായം, തൊഴിൽ, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം എന്നിവയെ ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്ന പുതിയ വികസന മാതൃക അവതരിപ്പിക്കണം.

യുവാക്കളുടെ തൊഴിൽ

ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വിഷയങ്ങളിൽ ഒന്നായിരിക്കും തൊഴിൽ.വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ യുവാക്കൾക്ക് തൊഴിൽ, സംരംഭകത്വം, നൈപുണ്യ വികസനം, വരുമാന വർധന എന്നിവയിൽ വ്യക്തമായ പദ്ധതികൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കാൻ കഴിയണം.

സഖ്യരാഷ്ട്രീയം

ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയിൽ കോൺഗ്രസിന് പഴയ രീതിയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുക എളുപ്പമല്ല.അതിനാൽ പ്രാദേശിക പാർട്ടികളുമായി ആവശ്യമായിടത്ത് സഖ്യം ഉണ്ടാക്കുകയും സ്വന്തം സംഘടന ശക്തമായിടത്ത് സ്വതന്ത്രമായി മത്സരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന തന്ത്രം ആവശ്യമാണ്.

കോൺഗ്രസിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി എന്താണ്?

കോൺഗ്രസിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അതിന്റെ ചരിത്രം മാത്രമല്ല. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളിലും ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന ദേശീയ സാന്നിധ്യമാണ്.

ബി.ജെ.പിക്ക് പുറമെ രാജ്യവ്യാപകമായി ശക്തമായ സംഘടനാ സാന്നിധ്യമുള്ള പ്രധാന ദേശീയ പാർട്ടികളിലൊന്നായി കോൺഗ്രസ് തുടരുന്നു. എന്നാൽ ചരിത്രം മാത്രം വോട്ട് നേടിക്കൊടുക്കില്ല. ഇന്നത്തെ യുവ വോട്ടറോട് “നെഹ്‌റു ഐ.ഐ.ടി. സ്ഥാപിച്ചു” എന്ന് പറയുന്നത് ചരിത്രമാണ്. അവൻ ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം മറ്റൊന്നായിരിക്കും:

“എനിക്ക് ജോലി എവിടെ?” അതിന് വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകുകയാണ് ഭാവിയിലെ കോൺഗ്രസിന്റെ യഥാർത്ഥ പരീക്ഷണം.

കോൺഗ്രസിന്റെ മുന്നിലുള്ള മൂന്ന് വഴികൾ

ഒന്നാമത്തെ വഴി: 

സംഘടന ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും പുതിയ നേതാക്കളെ വളർത്തുകയും പ്രതിപക്ഷ സഖ്യങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും വ്യക്തമായ വികസന നയം അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ കോൺഗ്രസിന് വീണ്ടും കേന്ദ്രഭരണത്തിലെ പ്രധാന ശക്തിയാകാം.

രണ്ടാമത്തെ വഴി: 

കോൺഗ്രസ് നൂറിലധികം ലോക്സഭാ സീറ്റുകളുടെ ശക്തി സ്ഥിരമായി നിലനിർത്തുകയും പ്രതിപക്ഷ സഖ്യത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കക്ഷിയായി തുടരുകയും ചെയ്യാം.അങ്ങനെയെങ്കിൽ സഖ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലിൽ കോൺഗ്രസ് പ്രധാനമന്ത്രിസ്ഥാനം ആവശ്യപ്പെടുന്ന നിലയിലേക്ക് ഉയരാം.

മൂന്നാമത്തെ വഴി: 

സംഘടനാ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടാൽ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മാത്രം ശക്തിയുള്ള ദേശീയ പാർട്ടിയായി കോൺഗ്രസ് തുടരാനും സാധ്യതയുണ്ട്.നെഹ്‌റു ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആധുനിക വ്യവസായത്തിന്റെയും ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും അടിത്തറ പാകി.ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ കാലത്ത് ബാങ്ക് ദേശസാൽക്കരണവും ഹരിതവിപ്ലവത്തിന്റെ വ്യാപനവും ഇന്ത്യയുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. അതേ ഭരണകാലത്ത് അടിയന്തരാവസ്ഥ ജനാധിപത്യത്തിന് ഗുരുതരമായ മുറിവേൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

രാജീവ് ഗാന്ധി കമ്പ്യൂട്ടർ, ടെലികോം, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നീ മേഖലകളിലേക്ക് ഇന്ത്യയെ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു. പി.വി. നരസിംഹറാവുവിന്റെയും മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ 1991ൽ ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ദിശ തന്നെ മാറി.മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള യു.പി.എ കാലത്ത് ഉയർന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്‌ക്കൊപ്പം വിവരാവകാശം, തൊഴിലുറപ്പ്, വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശം, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ തുടങ്ങിയ നിയമങ്ങളും നടപ്പാക്കി.

എന്നാൽ രണ്ടാം യു.പി.എ സർക്കാരിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക മന്ദഗതി, നയപരമായ അനിശ്ചിതത്വം, ഭരണപരമായ കാലതാമസം എന്നിവ സർക്കാരിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ ബാധിച്ചു.2014ൽ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബി.ജെ.പി.യുടെ വൻ വിജയം കോൺഗ്രസിന്റെ ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ ആധിപത്യത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ചു.

എന്നാൽ 2024ലെ 99 ലോക്സഭാ സീറ്റുകൾ കോൺഗ്രസ് പൂർണമായി അപ്രത്യക്ഷമായിട്ടില്ലെന്ന് തെളിയിച്ചു.ഇനി കോൺഗ്രസിന്റെ മുന്നിലുള്ള യഥാർത്ഥ വെല്ലുവിളി പഴയ ചരിത്രം ആവർത്തിക്കുകയല്ല.പുതിയ ഇന്ത്യയ്ക്കായി പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സ്വപ്നം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുകയാണ്.നെഹ്‌റുവിന്റെ തലമുറയ്ക്ക് മുന്നിലുള്ള ചോദ്യം ഒരു ആധുനിക രാഷ്ട്രം എങ്ങനെ പണിയാം എന്നതായിരുന്നു.1991ലെ ചോദ്യം ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ലോകവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധിപ്പിക്കാം എന്നതായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ ചോദ്യം അതിനേക്കാൾ വലുതാണ്: വളരുന്ന ഇന്ത്യയിൽ യുവാക്കൾക്ക് തൊഴിൽ എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കാം? സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ നേട്ടം സാധാരണ കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് എങ്ങനെ എത്തിക്കാം? വികസനവും സാമൂഹിക നീതിയും എങ്ങനെ ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാം? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വിശ്വസനീയമായ മറുപടി നൽകാൻ കോൺഗ്രസിന് കഴിഞ്ഞാൽ തിരിച്ചുവരവിന്റെ വഴി തുറക്കും.