കൊച്ചി മെട്രോ ഇനി കേരളം മെട്രോ? നഗരത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്ന് കേരളത്തിന്റെ നഗരഗതാഗത മുഖമായി മാറാൻ കെ.എം.ആർ.എൽ

കൊച്ചി മെട്രോയുടെ പേര് മാറുമോ? ഇതുവരെ കേരളത്തിന്റെ നഗരഗതാഗത രംഗത്ത് ‘കൊച്ചി മെട്രോ’ എന്ന പേരിൽ സുപരിചിതമായിരുന്ന കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ ലിമിറ്റഡ് ഇനി ‘കേരളം മെട്രോ റെയിൽ ലിമിറ്റഡ്’ എന്ന പേരിലേക്ക് മാറാനുള്ള നീക്കത്തിലാണ്. പേര് മാറ്റുന്നതിനുള്ള ശുപാർശ കെ.എം.ആർ.എൽ മാനേജിങ് ഡയറക്ടർ ലോക്നാഥ് ബെഹ്റ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് സമർപ്പിച്ചു.

എന്നാൽ ‘കൊച്ചി മെട്രോ’ ഇനി അപ്രത്യക്ഷമാകുമെന്നോ പേരുമാറ്റം അന്തിമമായെന്നോ കരുതേണ്ടതില്ല. നിലവിൽ ഇത് ശുപാർശയുടെ ഘട്ടത്തിലാണ്. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ അനുമതി ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ തുടർ നടപടികൾ ആരംഭിക്കൂ. തുടർന്ന് ഡയറക്ടർ ബോർഡ്, ഓഹരി ഉടമകൾ, കേന്ദ്ര കോർപ്പറേറ്റ് കാര്യ മന്ത്രാലയം, കേന്ദ്ര സർക്കാർ തുടങ്ങിയവയുടെ അംഗീകാരവും ആവശ്യമായി വരും.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ‘കൊച്ചി’യിൽ നിന്ന് ‘കേരളം’ എന്ന പേരിലേക്ക്?

പേര് മാറ്റാനുള്ള പ്രധാന കാരണം കമ്പനിയുടെ പ്രവർത്തന മേഖല കൊച്ചി നഗരത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല എന്നതാണ്. കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിക്കായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട കെ.എം.ആർ.എൽ പിന്നീട് കൂടുതൽ വിപുലമായ നഗരഗതാഗത ചുമതലകളിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ്.

കൊച്ചി മെട്രോയ്ക്ക് പുറമെ കൊച്ചി വാട്ടർ മെട്രോ, ഇലക്ട്രിക് മൊബിലിറ്റി പദ്ധതികൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലും കെ.എം.ആർ.എൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിലെ മെട്രോ പദ്ധതികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചുമതലകളും കെ.എം.ആർ.എല്ലിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കൊച്ചി കേന്ദ്രീകൃതമായ ഇപ്പോഴത്തെ കമ്പനിപ്പേര് ഭാവിയിലെ പ്രവർത്തനപരിധിയെ പൂർണമായി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

അതിനാൽ ‘കേരളം മെട്രോ’ എന്ന പേര് സ്വീകരിക്കുന്നത് ഒരു സാധാരണ ബ്രാൻഡ് മാറ്റം മാത്രമല്ല, സംസ്ഥാനതല നഗരഗതാഗത സ്ഥാപനമായി കെ.എം.ആർ.എല്ലിനെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമം കൂടിയാണ്.

കൊച്ചി മെട്രോയുടെ തുടക്കം എങ്ങനെ?

കൊച്ചി മെട്രോ ആരംഭിക്കുന്നത് മെട്രോ റെയിൽ പദ്ധതിക്കായി പ്രത്യേക ഉദ്ദേശ്യ കമ്പനി അഥവാ Special Purpose Vehicle ആയി കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ ലിമിറ്റഡ് രൂപീകരിച്ചതോടെയാണ്. 2011 ഓഗസ്റ്റ് 2-നാണ് കെ.എം.ആർ.എൽ നിലവിൽ വന്നത്. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ സംയുക്ത പങ്കാളിത്തത്തോടെയാണ് കമ്പനി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

കൊച്ചി നഗരത്തിലെ വർധിച്ചുവരുന്ന ഗതാഗതക്കുരുക്കിന് പരിഹാരം കാണുകയും പൊതുഗതാഗതം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു മെട്രോ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

ആലുവ മുതൽ പേട്ട വരെയുള്ള ആദ്യഘട്ടം ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ളതായിരുന്നു. 2017 ജൂൺ 17-ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി കൊച്ചി മെട്രോയുടെ ആദ്യ സർവീസ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. പിന്നീട് മെട്രോ തൃപ്പൂണിത്തുറയിലേക്കും നീട്ടി. നിലവിൽ ആലുവ മുതൽ തൃപ്പൂണിത്തുറ ടെർമിനൽ വരെ 25 സ്റ്റേഷനുകളുള്ള പാതയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

കൊച്ചി മെട്രോയുടെ ആദ്യഘട്ടം രാജ്യത്തെ വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കിയ മെട്രോ പദ്ധതികളിൽ ഒന്നായി മാറുകയും ചെയ്തു. കേരളത്തിന്റെ നഗരഗതാഗത ചരിത്രത്തിൽ ഇതോടെ കൊച്ചിക്ക് പുതിയ അധ്യായം തുറന്നു.

മെട്രോയിൽ നിന്ന് ‘മൾട്ടിമോഡൽ’ ഗതാഗതത്തിലേക്ക്

കെ.എം.ആർ.എല്ലിന്റെ വളർച്ച മെട്രോ റെയിലിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല. റോഡ്, റെയിൽ, ജലഗതാഗതം എന്നിവയെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏകീകൃത ഗതാഗത സംവിധാനത്തിലേക്ക് കൊച്ചി നീങ്ങുന്നതിൽ കെ.എം.ആർ.എൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.

ഇതിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണമാണ് കൊച്ചി വാട്ടർ മെട്രോ. നഗരത്തിലെ ദ്വീപുകളെയും പ്രധാന കരപ്രദേശങ്ങളെയും വൈദ്യുത ബോട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് ഇത്. കെ.എം.ആർ.എൽ തന്നെയാണ് പദ്ധതിയുടെ നടത്തിപ്പിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നത്.

അതായത്, ‘മെട്രോ റെയിൽ കമ്പനി’ എന്നതിൽ നിന്ന് ‘നഗരഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളുടെ ഏകോപന സ്ഥാപന’മായി കെ.എം.ആർ.എൽ മാറുന്നുവെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ മാറ്റത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം.

പേര് മാറിയാൽ എന്ത് ഗുണം?

പേര് ‘കേരളം മെട്രോ’ എന്നാകുന്നതിലൂടെ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ ഒരു ഏകീകൃത ബ്രാൻഡ് സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും. വിവിധ നഗരങ്ങളിലെ മെട്രോ, നഗരഗതാഗത പദ്ധതികൾ ഒരേ സ്ഥാപനത്തിന്റെ കീഴിൽ വരുമ്പോൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനപരിധി കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാനും സാധിക്കും.

മറ്റൊരു പ്രധാന നേട്ടം ഭാവിയിലെ പദ്ധതികൾക്കുള്ള ബ്രാൻഡ് തിരിച്ചറിയലാണ്. ‘കൊച്ചി’ എന്ന പേര് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പരിധി ഒരു നഗരത്തിലേക്ക് ചുരുങ്ങുന്നതായി തോന്നാം. ‘കേരളം മെട്രോ’ എന്ന പേര് സംസ്ഥാനതല നഗരഗതാഗത ദൗത്യത്തെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി അവതരിപ്പിക്കും.

നാഗ്പൂർ മെട്രോയെ ‘മഹാരാഷ്ട്ര മെട്രോ’, ലഖ്നൗ മെട്രോയെ ‘ഉത്തർപ്രദേശ് മെട്രോ’, അഹമ്മദാബാദ് മെട്രോയെ ‘ഗുജറാത്ത് മെട്രോ’ എന്നിങ്ങനെ വിശാലമായ പേരുകളിലേക്ക് മാറ്റിയ മാതൃകയാണ് കേരളത്തിലും പരിഗണിക്കുന്നത്.

പക്ഷേ പേരുമാറ്റത്തിന് ചില വെല്ലുവിളികളും 

ഒരു ബ്രാൻഡ് വർഷങ്ങളായി ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ പേര് മാറ്റുന്നത് എളുപ്പമുള്ള കാര്യമല്ല. ‘കൊച്ചി മെട്രോ’ എന്ന പേര് ഇതിനകം തന്നെ കേരളത്തിന് പുറത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ബ്രാൻഡാണ്.

സ്റ്റേഷനുകളിലെ ബോർഡുകൾ, ടിക്കറ്റിങ് സംവിധാനങ്ങൾ, മൊബൈൽ ആപ്പുകൾ, വെബ്സൈറ്റ്, സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകൾ, പരസ്യങ്ങൾ, ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ, ജീവനക്കാരുടെ ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിൽ ബ്രാൻഡിങ് മാറ്റേണ്ടി വരും.

എന്നാൽ പേര് മാറുന്നതോടെ കമ്പനിയുടെ പഴയ സ്വത്തുക്കളും ബാധ്യതകളും കരാറുകളും ജീവനക്കാരുടെ തസ്തികകളും നിയമപരമായ നിലനിൽപ്പും ഇല്ലാതാകില്ലെന്ന് കെ.എം.ആർ.എൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. റീബ്രാൻഡിങ്ങിനുള്ള ചെലവ് കമ്പനിയുടെ സ്വന്തം ബജറ്റിൽ നിന്നായിരിക്കും വഹിക്കുക.

അതായത്, പേര് മാറും; കമ്പനി പുതുതായി രൂപീകരിക്കപ്പെടുകയോ പഴയ കരാറുകളും ബാധ്യതകളും അവസാനിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.

‘കൊച്ചി മെട്രോ’ എന്ന പേര് തുടരുമോ?

ഇവിടെയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യത്യാസം. കമ്പനി മാറിയാലും മെട്രോ സർവീസിന്റെ പൊതുപേര് നിർബന്ധമായും ‘കേരളം മെട്രോ’ ആകണമെന്നില്ല. ഇപ്പോഴത്തെ നിർദേശം പ്രധാനമായും കമ്പനിയുടെ ഔദ്യോഗിക പേര് മാറ്റുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്.

അതിനാൽ ഭാവിയിൽ ഒരു സാധ്യത ഇങ്ങനെയായിരിക്കാം: കമ്പനി ‘കേരളം മെട്രോ റെയിൽ ലിമിറ്റഡ്’ എന്ന പേരിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും കൊച്ചിയിലെ റെയിൽ സർവീസ് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ‘കൊച്ചി മെട്രോ’ എന്ന പേരിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്യുക. അന്തിമ ബ്രാൻഡിങ് തീരുമാനങ്ങൾ അനുമതികൾക്കും തുടർ നടപടികൾക്കും ശേഷമായിരിക്കും വ്യക്തമാകുക.

ഇനി എന്താണ് നടക്കുക?

ഇപ്പോൾ ശുപാർശ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ പരിഗണനയിലാണ്. സർക്കാരിന്റെ അനുമതി ലഭിച്ചാൽ കമ്പനിയുടെ ഡയറക്ടർ ബോർഡ്, ഓഹരി ഉടമകൾ തുടങ്ങിയവരുടെ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കേണ്ടി വരും. അതിനുശേഷം കേന്ദ്ര കോർപ്പറേറ്റ് കാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെയും കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെയും ആവശ്യമായ അംഗീകാരങ്ങൾ ലഭിച്ചാലേ പേരുമാറ്റം നിയമപരമായി പൂർത്തിയാകൂ.

അതിനാൽ ‘കൊച്ചി മെട്രോ കേരളം മെട്രോയായി’ എന്ന് ഇപ്പോൾ തന്നെ പറയുന്നത് ശരിയല്ല; ‘കേരളം മെട്രോ’ എന്ന പേരിലേക്ക് മാറാൻ കെ.എം.ആർ.എൽ ശുപാർശ നൽകിയിരിക്കുകയാണ് എന്നതാണ് നിലവിലെ കൃത്യമായ സ്ഥിതി.

ഒരു നഗരത്തിന്റെ മെട്രോയിൽ നിന്ന് കേരളത്തിന്റെ നഗരഗതാഗത സ്ഥാപനത്തിലേക്ക്

കൊച്ചി മെട്രോ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ലക്ഷ്യം കൊച്ചി നഗരത്തിന് വേഗമേറിയ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു. ഇന്ന് അതിന്റെ പ്രവർത്തന പരിധി റെയിൽ പാതയ്ക്കപ്പുറം വാട്ടർ മെട്രോയും മറ്റ് നഗരഗതാഗത പദ്ധതികളും ഉൾപ്പെടുന്ന രീതിയിൽ വികസിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ‘കൊച്ചി മെട്രോ റെയിൽ ലിമിറ്റഡ്’ എന്ന പേരിൽ നിന്ന് ‘കേരളം മെട്രോ റെയിൽ ലിമിറ്റഡ്’ എന്ന പേരിലേക്കുള്ള നീക്കം ഒരു പേരുമാറ്റം മാത്രമായി കാണേണ്ടതില്ല. ഒരു നഗരത്തിന്റെ ഗതാഗത സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നഗരഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥാപനമായി മാറാനുള്ള കെ.എം.ആർ.എല്ലിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടമായാണ് ഇതിനെ കാണുന്നത്.