"ഉമ്മൻ ചാണ്ടി എന്ന വിസ്മയം"

കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അധികാരത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിലെത്തിയ നേതാക്കൾ അനേകരുണ്ട്. എന്നാൽ അധികാരത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പദവികളെക്കാൾ ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായ ഇടം നേടിയവർ വളരെ വിരളമാണ്. ആ അപൂർവ വ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലാണ് ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ പേര്. ഒരു മുഖ്യമന്ത്രി എന്നതിലുപരി, സാധാരണക്കാരന്റെ ആശ്രയവും പ്രതീക്ഷയും വിശ്വാസവുമായാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടത്.

രാഷ്ട്രീയം പലർക്കും അധികാരത്തിലേക്കുള്ള വഴിയായപ്പോൾ, ഉമ്മൻ ചാണ്ടിക്ക് അത് ജനസേവനത്തിനുള്ള ഒരു ഉത്തരവാദിത്വമായിരുന്നു. പരാതി പറയാൻ എത്തിയവരെ ക്ഷമയോടെ കേൾക്കുക, അർഹരായവർക്ക് സഹായം ലഭ്യമാക്കാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നേരിട്ട് വിളിക്കുക, അർധരാത്രിയിലും ജനങ്ങളുടെ ഫോൺകോളുകൾക്ക് മറുപടി നൽകുക—ഇവയൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് വാർത്തകളാകാനുള്ള പ്രകടനങ്ങളായിരുന്നില്ല. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതശൈലിയായിരുന്നു.

1970-ൽ പുതുപ്പള്ളിയിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തിയ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി, തുടർന്ന് അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നിലനിർത്തി. കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തുടർച്ചയായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ തവണ ഒരേ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച നേതാക്കളിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹം, ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ പുതുക്കിയ അംഗീകാരമാക്കി മാറ്റി.

രണ്ടുതവണ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായ അദ്ദേഹം വികസനത്തിനും ജനക്ഷേമത്തിനും ഒരുപോലെ പ്രാധാന്യം നൽകി. അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യ, നിക്ഷേപ സൗഹൃദ നയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നിരവധി നിർണായക തീരുമാനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് നടപ്പായി. എന്നാൽ വികസന പദ്ധതികളേക്കാൾ ജനങ്ങൾ കൂടുതൽ ഓർക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനമാണ്—അധികാരത്തിന്റെ അകലം സൃഷ്ടിക്കാതെ, ജനങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന ഭരണരീതി.

'ജനസമ്പർക്ക പരിപാടി' ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ ഭരണജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ അധ്യായമാണ്. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിലേക്ക് ജനങ്ങൾ വരേണ്ട സാഹചര്യം മാറ്റി, മുഖ്യമന്ത്രി നേരിട്ട് ജനങ്ങളുടെ പരാതികൾ കേൾക്കുന്ന രീതിയായിരുന്നു അത്. ആയിരക്കണക്കിന് പരാതികൾക്ക് പരിഹാരം ലഭിക്കുകയും, ഭരണസംവിധാനത്തോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം ശക്തിപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഭരണവും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അകലം കുറച്ച ഈ മാതൃക ദേശീയ തലത്തിലും ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു.

രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളോട് കടുത്ത ആശയപരമായ പോരാട്ടം നടത്തിയെങ്കിലും വ്യക്തിബന്ധങ്ങളിൽ സൗഹൃദം കാത്തുസൂക്ഷിച്ച നേതാവായിരുന്നു അദ്ദേഹം. എതിരാളികൾ പോലും ആദരവോടെ ഓർത്തുപറയുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു ഉമ്മൻ ചാണ്ടി. വിനയവും ലാളിത്യവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളായിരുന്നു.

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ഗുരുതരമായ അസുഖം ശരീരത്തെ തളർത്തിയപ്പോഴും ജനങ്ങളോടുള്ള ആത്മബന്ധം അവസാനിച്ചില്ല. ചികിത്സയ്ക്കായി വിദേശത്തേക്ക് പോകുമ്പോഴും മടങ്ങിയെത്തുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തെ ഒരു നോക്ക് കാണാൻ ആയിരങ്ങൾ എത്തിയത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിനോടുള്ള ആദരവ് മാത്രമായിരുന്നില്ല; കുടുംബാംഗത്തോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ പ്രകടനമായിരുന്നു.

2023 ജൂലൈ 18-ന് അദ്ദേഹം വിടപറഞ്ഞപ്പോൾ കേരളം നഷ്ടപ്പെട്ടത് ഒരു മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയെ മാത്രമല്ല, ജനങ്ങളുടെ വാതിൽ എപ്പോഴും തുറന്നുവെച്ചിരുന്ന ഒരു ജനനായകനെയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംസ്കാരച്ചടങ്ങിൽ ഒഴുകിയെത്തിയ ജനസാഗരം, ജനഹൃദയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നേടിയ സ്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവായി ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെട്ടു.

കാലം കടന്നുപോകും. രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങൾ മാറും. നേതാക്കൾ വരും, പോകും. എന്നാൽ ചില വ്യക്തിത്വങ്ങൾ ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, ജനങ്ങളുടെ ഓർമ്മകളിലും ജീവിതാനുഭവങ്ങളിലും ജീവിച്ചിരിക്കും. ഉമ്മൻ ചാണ്ടി അത്തരമൊരു വിസ്മയമാണ്.

അധികാരത്തിന്റെ തിളക്കമല്ല, മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ പ്രകാശമാണ് ഒരു നേതാവിനെ അനശ്വരനാക്കുന്നതെന്ന് സ്വന്തം ജീവിതം കൊണ്ട് തെളിയിച്ച ജനനായകൻ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഉമ്മൻ ചാണ്ടി എന്ന പേര് കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ സ്വർണ്ണാക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതപ്പെട്ട അധ്യായമാണ്.

ജൂലൈ 18 ഒരു ഓർമ്മദിനം മാത്രമല്ല; ജനങ്ങളോടൊപ്പം ജീവിച്ച, ജനങ്ങൾക്കായി ജീവിച്ച, ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇന്നും ജീവിക്കുന്ന ഒരു നേതാവിനെ നന്ദിയോടെ സ്മരിക്കുന്ന ദിനമാണ്. ഉമ്മൻ ചാണ്ടി എന്ന വിസ്മയം ഒരിക്കലും അവസാനിക്കില്ല.