ജോലിയുണ്ട്, പക്ഷേ ജീവിതമുണ്ടോ? ഈ ശമ്പളത്തിൽ ഒരു തലമുറയെ എത്രകാലം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകും? രാഹുൽ ഗാന്ധി മുന്നോട്ടുവച്ച ആശയം ശ്രദ്ധേയം
Rahul Gandhi’s question about the kind of jobs India’s youth are being pushed into raises a larger issue: can low-income and gig jobs provide young workers with a secure life and future?
Desk Mediagraamam 
ഇന്ത്യയിലെ യുവാക്കൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം മാത്രം ഇനി മതിയാകില്ല. അവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ജോലി എന്തുതരത്തിലുള്ളതാണ്, അതിൽ നിന്ന് മാന്യമായി ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ, കുടുംബം പോറ്റാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ, ഭാവിയിലേക്ക് സുരക്ഷിതമായി പണം മാറ്റിവെക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ കൂടി തൊഴിൽ ചർച്ചയുടെ ഭാഗമാകേണ്ട സമയമാണിത്. പ്രയാഗ്രാജിൽ യുവാക്കളുമായി നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി മുന്നോട്ടുവച്ച ആശയവും ഇതേ ചോദ്യത്തിലേക്കാണ് ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നത്.
രാജ്യത്തെ യുവാക്കൾക്ക് ജോലി കിട്ടുന്നുണ്ടോ എന്ന കണക്കിനപ്പുറം, അവർ എങ്ങനെയുള്ള ജോലികളിലേക്കാണ് തള്ളപ്പെടുന്നത് എന്നതാണ് പ്രധാനമെന്ന് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ജോലി എന്ന പേരിൽ ലഭിക്കുന്ന വരുമാനം ഒരു വ്യക്തിയുടെ അടിസ്ഥാന ജീവിതച്ചെലവുകൾ പോലും നിറവേറ്റാൻ കഴിയാത്തതാണെങ്കിൽ, തൊഴിലില്ലായ്മയുടെ കണക്ക് കുറയുന്നു എന്നത് മാത്രം സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയുടെ തെളിവായി കാണാനാകുമോ എന്നതാണ് ചോദ്യം.
ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽവിപണിയിൽ ഗിഗ് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ വളർച്ച ഈ പ്രശ്നത്തെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി മുന്നിലെത്തിക്കുന്നു. ഭക്ഷണം, പലചരക്ക്, മരുന്ന്, വസ്ത്രം തുടങ്ങി നഗരജീവിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ഇന്ന് ഡെലിവറി ജീവനക്കാരുടെ സേവനത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. ഉപഭോക്താവിന് വേഗതയും സൗകര്യവും ലഭിക്കുമ്പോൾ ഈ സേവനം നൽകുന്ന തൊഴിലാളിക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ എത്രത്തോളമുണ്ടെന്നതാണ് മറുവശം.
സൊമാറ്റോ പുറത്തുവിട്ട കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2025ൽ ഡെലിവറി പാർട്ണർമാരുടെ ശരാശരി മണിക്കൂർ വരുമാനം 102 രൂപയായിരുന്നു. 2024ൽ ഇത് 92 രൂപയായിരുന്നു. ദിവസം 10 മണിക്കൂർ, മാസം 26 ദിവസം ജോലി ചെയ്യുന്ന ഒരാൾക്ക് ഏകദേശം 26,500 രൂപയുടെ മൊത്തം വരുമാനം ലഭിക്കാമെങ്കിലും ഇന്ധനം, വാഹനത്തിന്റെ അറ്റകുറ്റപ്പണി തുടങ്ങിയ ചെലവുകൾ കുറച്ചാൽ കൈയിൽ ശേഷിക്കുന്ന തുക ഏകദേശം 21,000 രൂപയിലേക്ക് ചുരുങ്ങും. ടിപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയാലും വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടാകില്ലെന്നാണ് കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ഇവിടെ 21,000 രൂപ എന്ന സംഖ്യ മാത്രമല്ല ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്. ആ തുക നേടാൻ ഒരാൾ എത്ര മണിക്കൂർ ജോലി ചെയ്യണം എന്നതും അതിനായി അയാൾ വഹിക്കുന്ന ചെലവുകളും കൂടി കണക്കിലെടുക്കണം. സ്വന്തം വാഹനവും മൊബൈൽ ഫോണും ഇന്ധനവും വാഹനത്തിന്റെ പരിപാലനവും വരെ ജോലിയുടെ ഭാഗമാകുമ്പോൾ ശമ്പളം എന്ന് പറയുന്ന തുകയുടെ യഥാർഥ മൂല്യം കുറയുന്നു.
ഒരു സ്ഥിരം ജോലിയിൽ ലഭിക്കുന്ന ശമ്പളവുമായി ഗിഗ് തൊഴിലാളിയുടെ വരുമാനം നേരിട്ട് താരതമ്യം ചെയ്യാനാകാത്തതിന്റെ കാരണവും ഇതുതന്നെയാണ്. സ്ഥിരം ജോലിക്കൊപ്പം അവധി, ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ്, വിരമിക്കൽ ആനുകൂല്യങ്ങൾ, തൊഴിലുടമയുടെ സംഭാവന, ശമ്പള വർധന, ജോലി സുരക്ഷ തുടങ്ങിയ പല ഘടകങ്ങളും ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ ഗിഗ് തൊഴിലാളിക്ക് ഒരു ദിവസം ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം വന്നാൽ ആ ദിവസത്തെ വരുമാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
അസുഖം വന്നാൽ വരുമാനം നിലയ്ക്കാം. ജോലി തടസ്സപ്പെടാം. അപകടം സംഭവിച്ചാൽ വരുമാനത്തോടൊപ്പം ചികിത്സച്ചെലവും കൂടി മുന്നിലെത്തും. കുടുംബത്തിൽ അടിയന്തര സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ അതിനെ നേരിടാൻ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ പലർക്കുമില്ല.
അപ്പോൾ ചോദ്യം വീണ്ടും അതേ സ്ഥലത്തേക്കെത്തുന്നു. ഈ വ്യക്തിക്ക് ജോലി ഉണ്ടോ എന്നതല്ല. ആ ജോലി കൊണ്ട് അയാൾക്ക് ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്.
രാഹുൽ ഗാന്ധി യുവാക്കളുമായി നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ ഉയർത്തിയ ആശയത്തിന്റെ പ്രസക്തിയും ഇവിടെയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ യുവാക്കൾ എന്തുതരം ജോലികളിലേക്കാണ് തള്ളപ്പെടുന്നത് എന്ന ചോദ്യം തൊഴിൽരംഗത്തെ ചർച്ചയിൽ കൂടുതൽ പ്രധാനമാകുകയാണ്. ഒരു യുവാവിന് ജോലി കിട്ടിയെന്ന് കണക്കിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് എളുപ്പമാണ്. എന്നാൽ ആ ജോലി അയാൾക്ക് ഒരു ജീവിതം പടുത്തുയർത്താനുള്ള അവസരം നൽകുന്നുണ്ടോ എന്നത് അത്ര എളുപ്പത്തിൽ കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഒരു 22 വയസ്സുകാരന് മാസം 21,000 രൂപ ലഭിക്കുന്നത് തുടക്കത്തിൽ വലിയ ആശ്വാസമായി തോന്നാം. എന്നാൽ കുറച്ച് വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ചിത്രം മാറും. വാടക, ഭക്ഷണം, യാത്ര, മൊബൈൽ ഫോൺ, ആരോഗ്യച്ചെലവ്, മാതാപിതാക്കളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം, വിവാഹം, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയ ചെലവുകൾ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുമ്പോൾ അതേ വരുമാനം മതിയാകാതെ വരും.
ഇവിടെയാണ് ശമ്പളവും ജീവിതച്ചെലവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പ്രധാനമാകുന്നത്.
ശമ്പളം ഉയരുന്ന വേഗതയിൽ ജീവിതച്ചെലവ് ഉയരുന്നില്ലെങ്കിൽ യഥാർഥ വരുമാനം കുറയുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിക്ക് ശമ്പളം ലഭിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും മാസാവസാനം ഒന്നും ബാക്കിവരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഭാവിയിലേക്ക് സമ്പാദിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, ചെറിയൊരു അടിയന്തര ചെലവ് പോലും കടമെടുക്കാതെ നേരിടാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ ജോലിയുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായി ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടിവരും.
ഇതാണ് ഇന്ത്യയിലെ മധ്യവർഗത്തിനും താഴ്ന്ന മധ്യവർഗത്തിനും മുന്നിലുള്ള വലിയ പ്രതിസന്ധി. വരുമാനം ഉണ്ടെങ്കിലും സമ്പാദ്യം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ജോലി ഉണ്ടെങ്കിലും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയില്ല. മാസശമ്പളം എത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും അടുത്ത ശമ്പളം വരുന്നതുവരെ അതേ പണം എങ്ങനെ നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുമെന്ന ആശങ്ക തുടരുന്നു.
അതേസമയം, ഇന്ത്യയുടെ ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ അതിവേഗം വളരുകയാണ്. ക്വിക്ക് കൊമേഴ്സ്, ഇ-കൊമേഴ്സ്, ഫുഡ് ഡെലിവറി, ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ പുതിയ തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ വളർച്ചയുടെ മറ്റൊരു വശം ഉയർന്നുവരുന്ന തൊഴിൽ സുരക്ഷാ ചോദ്യങ്ങളാണ്.
NITI Aayogയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2020-21ൽ ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 77 ലക്ഷം ഗിഗ് തൊഴിലാളികളുണ്ടായിരുന്നു. 2029-30ഓടെ ഈ എണ്ണം 2.35 കോടിയായി ഉയരുമെന്നാണ് പ്രവചിക്കപ്പെട്ടത്. അതായത് ഗിഗ് ജോലി ചെറിയൊരു വിഭാഗത്തിന്റെ താൽക്കാലിക തൊഴിൽ മാത്രമല്ല; ഇന്ത്യയുടെ തൊഴിൽവിപണിയുടെ പ്രധാന ഘടകമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
ഗിഗ് ജോലി പൂർണമായും മോശമാണെന്ന് പറയാനാകില്ല. സ്വന്തം സമയം തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സൗകര്യം, വേഗത്തിൽ വരുമാനം നേടാനുള്ള അവസരം, മറ്റൊരു ജോലിക്കൊപ്പം അധികവരുമാനം കണ്ടെത്താനുള്ള സാധ്യത എന്നിവ പലർക്കും ഗുണകരമാണ്. എന്നാൽ ഒരാൾക്ക് മറ്റൊരു സ്ഥിരതയുള്ള അവസരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ മാത്രം ഗിഗ് ജോലിയിലേക്ക് പോകേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യമാണെങ്കിൽ അതിനെ സ്വാതന്ത്ര്യമായി മാത്രം വിശേഷിപ്പിക്കാനാകില്ല.
തൊഴിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും മറ്റ് അവസരങ്ങളില്ലാത്തതിനാൽ ഒരു ജോലി സ്വീകരിക്കേണ്ടിവരുന്നതും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
ഇതാണ് ഇന്ത്യയുടെ തൊഴിൽവിപണിയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രശ്നം. ജോലിയില്ലാത്തവരെ മാത്രം തൊഴിലില്ലാത്തവരായി കാണുന്നത് മതിയാകില്ല. കുറഞ്ഞ വേതനമുള്ളതും സ്ഥിരതയില്ലാത്തതും സാമൂഹിക സുരക്ഷയില്ലാത്തതുമായ ജോലികളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നവരെയും തൊഴിൽവിപണിയുടെ യഥാർഥ അവസ്ഥ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ പരിഗണിക്കണം.
ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ ഗുണമേന്മ അളക്കേണ്ടത് എത്ര തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അല്ല. എത്ര നല്ല തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതും പ്രധാനമാണ്.
ഒരു യുവാവ് ജോലി ചെയ്യുന്നു. നഗരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരു ഭാഗത്തേക്ക് ഭക്ഷണം എത്തിക്കുന്നു. മഴയിലും ചൂടിലും റോഡിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഓരോ ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് സേവനം നൽകുന്നു. എന്നാൽ മാസാവസാനം സ്വന്തം വാടക കൊടുത്തശേഷം, വാഹനച്ചെലവ് കുറച്ചശേഷം, കുടുംബത്തിന് പണം അയച്ചശേഷം അയാളുടെ കൈയിൽ എത്രയാണ് ശേഷിക്കുന്നത്?
ഒരു ജോലി ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഇന്നത്തെ ഭക്ഷണം മാത്രം നൽകുന്നതല്ല, നാളെയുടെ സുരക്ഷയും നൽകണം. ആരോഗ്യപ്രശ്നം വന്നാൽ സംരക്ഷണം വേണം. ജോലി നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ കുറച്ചുകാലത്തേക്കെങ്കിലും താങ്ങാവുന്ന സംവിധാനം വേണം. പ്രായം കൂടുമ്പോൾ വിരമിക്കൽ സുരക്ഷ വേണം. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന കാലത്ത് കഴിവുകൾ വികസിപ്പിച്ച് കൂടുതൽ വരുമാനമുള്ള ജോലിയിലേക്ക് ഉയരാനുള്ള അവസരവും വേണം.
ഇല്ലെങ്കിൽ ഒരു യുവാവ് 22-ാം വയസ്സിൽ ആരംഭിച്ച ജോലി 30-ാം വയസ്സിലും അതേ വരുമാനപരിധിയിൽ തന്നെ തുടരുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടാകും. ജോലി നഷ്ടപ്പെടാത്തത് മാത്രം വിജയമല്ല. ആ ജോലിയിൽ നിന്ന് വ്യക്തിക്ക് സാമ്പത്തികമായി ഉയരാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് യഥാർഥ ചോദ്യം.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ കോർപറേറ്റുകൾക്കും സർക്കാരിനും ഒരുപോലെ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. കമ്പനികൾക്ക് ലാഭമുണ്ടാക്കേണ്ടത് സ്വാഭാവികമാണ്. ഉപഭോക്താവിന് കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ വേഗത്തിലുള്ള സേവനം നൽകേണ്ടതും വിപണിയുടെ ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ ആ സേവനത്തിന്റെ ചെലവ് മുഴുവൻ തൊഴിലാളിയുടെ ജീവിതസുരക്ഷയിൽ നിന്ന് ഈടാക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നതും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
തൊഴിലാളികൾക്ക് ഇൻഷുറൻസ്, ആരോഗ്യപരിരക്ഷ, അപകടസുരക്ഷ, വിരമിക്കൽ പദ്ധതികൾ, ന്യായമായ പ്രതിഫലം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തമാകണം. പ്ലാറ്റ്ഫോം മാറിയാലും തൊഴിലാളിയുടെ സാമൂഹിക സുരക്ഷ തുടരുന്ന രീതിയിലുള്ള സംവിധാനവും ആവശ്യമാണ്.
അതിലും പ്രധാനമായി, ഇന്ത്യയുടെ യുവാക്കൾക്ക് ഉയർന്ന ഉൽപാദനക്ഷമതയുള്ള ജോലികൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നിർമ്മാണം, ഉൽപാദനം, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഗവേഷണം, ആരോഗ്യരംഗം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, കയറ്റുമതി മേഖലകൾ തുടങ്ങി കൂടുതൽ മൂല്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന മേഖലകളിൽ തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ വർധിക്കണം.
കാരണം ഒരു രാജ്യത്തെ യുവാക്കളുടെ വലിയൊരു വിഭാഗം ഉപഭോഗ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ അവസാന കണ്ണികളായി മാത്രം മാറുന്നത് ദീർഘകാല പരിഹാരമല്ല. അവർ ഉൽപാദകരും സംരംഭകരും സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരും ഗവേഷകരും മാനേജർമാരും ഉയർന്ന നൈപുണ്യമുള്ള തൊഴിലാളികളുമായി വളരാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കണം.
അതിനാൽ ഇനി ഇന്ത്യയുടെ തൊഴിൽ ചർച്ചയിൽ ചോദ്യം “എത്ര പേർക്ക് ജോലി കിട്ടി?” എന്നതിൽ അവസാനിക്കരുത്.
“എന്തുതരം ജോലി കിട്ടി?”
“ആ ജോലിക്ക് എത്ര വരുമാനം ലഭിക്കുന്നു?”
“ആ വരുമാനം കൊണ്ട് ഒരു കുടുംബം മാന്യമായി ജീവിക്കാനാകുമോ?”
“അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു ചികിത്സച്ചെലവ് വന്നാൽ ആ കുടുംബം തകരുമോ?”
“അഞ്ചോ പത്തോ വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ആ തൊഴിലാളിയുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുമോ?”
ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ കൂടി തൊഴിൽവിപണിയുടെ കണക്കുകളിൽ ഉൾപ്പെടണം.
21,000 രൂപ എന്നത് ഒരു മാസത്തെ വരുമാനത്തിന്റെ കണക്ക് മാത്രമാണ്. എന്നാൽ അതിന് പിന്നിൽ ഒരു യുവാവിന്റെ ജീവിതമുണ്ട്. വാടകയുണ്ട്, ഭക്ഷണമുണ്ട്, കുടുംബമുണ്ട്, സ്വപ്നങ്ങളുണ്ട്, കടമുണ്ട്, ഭാവിയിലേക്കുള്ള പ്രതീക്ഷയുണ്ട്.അതിനാൽ ഇനി ചോദിക്കേണ്ടത് യുവാവിന് ജോലി ഉണ്ടോ എന്നല്ല. അയാൾക്ക് ലഭിച്ച ജോലി കൊണ്ട് ഒരു ജീവിതം പടുത്തുയർത്താൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്.ജോലി നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് ജീവിതം നൽകുന്ന തൊഴിലിലേക്ക് ഇന്ത്യയുടെ തൊഴിൽവിപണി മാറേണ്ട സമയമാണിത്. അല്ലെങ്കിൽ കണക്കുകളിൽ തൊഴിലവസരങ്ങൾ വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും യാഥാർഥ്യത്തിൽ ഒരു തലമുറ ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് ശമ്പളത്തിലേക്ക് മാത്രം ജീവിക്കുന്ന അവസ്ഥ തുടരും.
